هنر فاخر ایرانی هدیه دهیم

معرفی انواع صنایع دستی

:به اشتراک بگذارید

صنایع دستی در ایران و جهان تقسیم‌بندی‌های متفاوتی دارد. بر همین اساس می‌توان انواع صنایع دستی را دسته‌بندی کرد. در مواردی این تقسیم بندی‌ها بر مبنای جنس صنایعی است که تولید می‌شود و در مواردی بر اساس ابزار مورد استفاده. هرچه هست انواع صنایع دستی را می‌توان در قالب‌های مختلف شناسایی و معرفی کرد که هر کدام بی‌شک قابل بررسی و مهم است.

گسترده‌ترین نوع صنایع دستی

نساجی را باید گسترده‌ترین نوع صنایع‌ دستی در میان آثار ایرانیان معرفی کرد. این شاخه خود دارای بیش از 25 زیرمجموعه است. مشهورترین و شناخته‌شده‌ترین نوع از انواع نساجی را باید ابریشم‌بافی دانست. ابریشم همواره به علت ارزش و قیمت بالایی که داشته کالایی گرانقیمت و لوکس بوده و طبیعی است که بافت پارچه از این نوع نخ، همواره مورد توجه هنرمندان و ثروتمندان و پادشاهان بوده است. زری‌بافی هم به دلایلی مشابه در همین زمره قرار دارد و در میان انواع صنایع دستی، به دلیل زیبایی و ارزش مادی بالا،‌ همواره مورد توجه بوده است.

بافت دیگر پارچه‌ها با توجه به جنس آنها و کاربردشان،‌ در رده‌های بعدی قرار دارد. کرباس یکی از کاربردی‌ترین پارچه‌هایی بوده که بافته و مورد استفاده قرار می‌گرفته است. پنبه و مخمل هم به واسطه جنس خاص، همیشه مورد توجه بوده‌اند. البته در این میان بافت‌های مشخصی هم برای کابری‌های خاص بوده است. سیاه‌چادربافی از انواع آنهاست که بیشتر در میان عشایر رواج داشته است. ماده اولیه سیاه‌چادرها معمولا پشم حیوانات بوده و برای اسکان موقت عشایر تهیه می‌شده است.

این نوع بافت معمولا با دستگاه‌هایی انجام می‌شود که هنوز هم امکان ساخت آنها با روش‌های سنتی وجود داد. معمولا از دست و پا همزمان برای بافت این پارچه‌های استفاده می‌شود. به همین دلیل حتی می‌توان جاجیم بافی را در این دسته قرار داد. یکی از صنایع دستی که همچنان مورد توجه است و با توجه به گرامی فرش و قالیچه، بافت آن رواج دارد.

بافته‌های داری، دارای رتبه دوم در انواع صنایع دستی

هرآنچه که به عنوان زیرانداز استفاده و با دار بافته می‌شود را باید در این رده از صنایع دستی قرار داد. طبیعی است که فرش و قالیچه مشهورترین و پرطرفدارین نوع این بافته‌هاست. زیلو و انواع قالی‌های یک‌رو و دو‌رو نیز در این گروه قرار دارد. طرح هر یک از این بافته‌ها متاثر از طبیعت پیرامون بافنده‌هاست. بعضی از آنها با نقشه از پیش طراحی شده بافته می‌شوند و برخی در زمان بافت، طراحی می‌شود. بافت انواع گلیم، ‌خورجین و نمد در این گروه از صنایع دستی طبقه‌بندی می‌شود.

انواع صنایع دستی

تهیه و بافت لباس‌های محلی هر یک از قومیت‌های ایرانی هم، زیرمجموعه صنایع دستی قرار دارد. برخی فراموش شده و از بین رفته‌اند و برخی هنوز مورد استفاده قرار دارد. تهیه انواع کلاه، پاپوش و پوستین همچنان رواج دارد. «چوقا» یا «چوخا» که همان بالاپوش مردان بختیاری است، یکی از مهم‌ترین انواع صنایع دستی در این گروه است.

صنایع دستی حاصل از رودزی

هرآنچه که بر روی پارچه‌ها، برای زیبا‌ترن کردن آنها انجام می‌شده در این گروه قرار دارد. نام آنها یا برگرفته از محلی بوده که این کار انجام یا براساس موادی که استفاده می‌شده. با گسترش کارنخانجات نساجی، بسیاری از این رودوزی‌ها که از صنایع دستی ایرانی‌اند نابود شده‌اند. گلابتون دوزی، خامه‌دوزی، سرمه‌دوزی، پولک‌دوزی، قیطان‌دوزی و سو‌زن‌دوزنی از انواعی است که هنوز رواج دارد. به لطف گسترش شبکه‌های اجتماعی مجازی، بسیاری از جوانان جان تازه‌ای در رگ‌های این نوع از صنایع‌دستی دمیده‌اند. در حال حاضر در شهرهای بسیاری این نوع رودوزی‌ها به سبک مدرن انجام می‌شود. 

انواع دستی صنایع دستی

روش دیگری که برای ایجاد طرح و نقش بر روی پارچه استفاده می‌شود، روش‌های چاپی سنتی است. قلمکاری و باتیک از قدیمی‌ترین فعالیت‌های انواع صنایع دستی است که هنوز هم انجام می‌شود.

سفالگری از قدیمی‌ترین مشاغل ایرانی است که همچنان رواج دارد. ظروفی که از خاک ساخته می‌شود، همواره یکی از پروفروش‌ترین انواع صنایع دستی ایرانی بوده است. در کنار سفال، کاشی‌کاری و ساخت و طراحی بر روی کاشی هم از جمله صنایع دستی تعریف شده است. کاشی در معماری کهن ایرانی نقش مهمی داشته است و انواع بسیاری دارد. از دیگر انواع صنایع دستی در این حوزه باید به ساخت ظروف سرامیکی هم اشاره کرد. بسیاری باستان‌شناسان قدمت ساخت ظروف سرامیکی را 10 هزار سال ق.م عنوان کرده‌اند.

هنر نگارگری، خوشنویسی، صحافی، تذهیب و انواع طراحی‌ها را کارشناسان از انواع صنایع دستی ایرانی برشمرده‌اند. در این میان برخی از انواع نقاشی‌ها منسوخ شده است؛ مانند نقاشی بر روی استخوان. برخی دیگر مانند طراحی نقشه فرش همچنان زنده است و رنگ و شکلی امروزی به خود گرفته است. خوشنویسی هم با وجود تغییرات بسیار در دوره‌های مختلف، همچنان از جمله هنرها است که طرفداران بسیاری دارد.

دباغی، رشته دیگری از انواع صنایع دستی است. در گذشته از چرم حیوانات حتی برای جلد کردن آثار مکتوب هم استفاده می‌‌شد. در لباس رزم مردان کاربرد داشت و روی آن حتی نقاشی کشیده می‌شد. امروزه اما تهیه لباس، کفش و کیف از این هنر بیشتر رواج دارد.

از دیگر انواع هنرها و صنایع دستی باید هنرهایی را برشمرد که در ساخت عمارت‌ها و خانه‌ها از آن استفاده می‌شده. آهک‌بری، گچ‌بری و مقرنس‌کاری از دیگر انواع صنایع دستی هستند که این روزها فقط نام آنها بر زبان‌ها جاری است. دیگر در کمتر سازه‌ای این گونه برش‌ها دیده می‌شود.

حضور پررنگ فلز در میان صنایع دستی

با شناسایی انواع فلزات و با توجه به جنس سخت آنها، در دوره‌های مختلف آثار بسیاری از آن ساخته شده است. برخی از این وسایل را بر اساس جنس فلز طبقه‌بندی و معرفی می‌کنند برخی را بر اساس وسیله ای که ساخته شده. مس‌گری یا ضریح‌سازی دو نمونه این طبقه بندی‌هاست. چاقوسازی یکی از صنایع دستی این حوزه است که در زنجان هنوز انجام می‌شود. ورشوسازی در لرستان هم هنوز نفس می‌کشد. قلم‌زنی بر روی فلز در هر گوشه از ایرانی نامی دارد و از انواع صنایع دستی است.   

انواع صنایع دستی

ساخت انواع وسایل با چوب، سنگ و شیشه هم از انواع صنایع دستی است که همچنان رواج دارد و با طرح‌ها و نقش‌های مدرن به‌روز شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سایر مقالات

نظرات کاربران (0)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *