هنر فاخر ایرانی هدیه دهیم

بازی رنگ‌ها در قالب هنر مس و پرداز

:به اشتراک بگذارید

هنر مس و پرداز هنری ترکیبی است. در حقیقت آثاری که به این روش تولید می‌شوند نتیجه نقاشی بر روی فلز مس است. البته عده ای از کارشناسان هم مس و پرداز را زیرمجموعه‌ای از میناکاری می‌دانند. با این تفاوت که صنایع دستی تولید شده به روش میناکاری را می‌توان بر فلزات مختلفی اجرا کرد. در حالیکه پرداز مس، تنها بر روی این فلز انجام می‌شود. نمونه‌‌های این کار، البته به شکلی ابتدایی، در حفاری‌هاری باستان‌شناسی در ایران کشف شده است. حدس زده می‌شود این هنر 5 هزار سال پیش در ایران آغاز شده و شکل گرفته است.

این هنر بر روی محصولاتی انجام می‌شود که تمام بدنه آنها از جنس مس باشد. مشخص است که محصولات نهایی به درد پخت و پز نمی‌خورد و این کارکرد این نوع ظروف نیست. از ظروف مسینی که پرداز روی آنها انجام می‌شود، فقط برای پذیرایی استفاده می‌شود. شکل دیگر این کار، به شکل دستبند، انگشتر و دیگر زیورآلات عرضه می‌شود. در حقیقت این هنر برای تزئین و زیبایی است. هرچند که تلاش می‌شود این ظروف قابل شست‌و‌شو باشد اما در نهایت باید از آنها با دقت استفاده کرد و در محافظت از آن کوشا بود.

قندان، گلدان، سینی، دیس، ‌قدح و دیگر ظروفی که به این روش آراسته می‌شوند، گزینه‌هایی مناسب برای هدیه دادن هستند. در حقیقت قرار دادن انواع صنایع دستی در سبد خرید، کمک بزرگی به تولیدکنندگان می‌کند. با این کار هم چرخ کارگاه‌های می‌چرخد و هم این هنرها به فراموشی سپرده نمی‌شوند.  

مس و پرداز، هنری در خدمت زیبایی

مس و پرداز هم مانند دیگر هنرهای ایرانی، تغییرات بسیاری کرده است. در جریان جنگ‌ها و تسخیر ایران، طرح‌های بسیاری به این کار اضافه شد. شهرهایی که در این حوزه فعالیت عمده داشتند بارها و بارها تغییر کرده است. هرچند در حال حاضر اصفهان قطب تولید این نوع از صنایع دستی است اما همیشه اینظور نبوده است. با تغییر پایتخت در نتیجه تغییر حکومت در ایران، هنرمندان هم به شهر جدید یا کوچ می‌کردند یا دعوت می‌شدند. در شهرهایی چون قزوین و خراسان هم این کار رواج داشته است. در حال حاضر بیشتر محصولاتی که در بازار عرضه می‌شود، تولید اصفهان است. هنرمندان و مسگران اصفهانی در این حوزه سال‌هاست فعالیت می‌کنند. برای زنده نگه داشتن این هنر، تلاش‌هایی هم می‌شود. کارگاه‌های تولیدی، معمولا تلاشی برای آموزش نسل جوان هم دارند. با این کار می‌توان به زنده ماندن این هنر امیدوار بود.   

در کار مس و پرداز رنگ‌ها بسیار چشم‌نوازند. در بیشتر موارد رنگ اصلی در پرداز مس، مانند میناکاری، آبی است. طرح های مورد استفاده در این نوع هنر، کاملا سنتی و ایرانی است. گل و مرغ و اسلیمی رایج‌ترین این طرح‌هاست. البته انسان‌هایی با چهره‌هایی کاملا واضح هم کشیده می‌شود. هرچند که در گذر زمان طرح‌ها دستخوش تغییراتی شده است، از طرح‌های مغولی و چینی گرفته تا نقوش اسلامی. این هنر هم مانند بسیاری نمونه‌های مشابه، تلاشی است برای آراستن، برای زیبا کردن وسایل روزمره.

کیفیت مناسب، مقدمه انجام مس و پرداز

پرداز روی مس از جمله محبوب‌ترین صنایع دستی ایرانی است. فلز مسینی که برای این کار استفاده می‌شود باید ضخامتی مشخص داشته باشد. در مس و پرداز تغییراتی در فلز اصلی ایجاد می‌شود. به همین دلیل فلز مورد استفاده با مناسب باشد تا حین کار، زمینه اصلی آسیب نبیند. برای انجام این کار، مس خام حرارت داده و در قالب‌ ریخته می‌شود. این کار بیشتر توسط مسگران انجام می‌شود. در حقیقت مس و پرداز ممکن است دو دو کارگاه  متفاوت انجام شود.

پس از آنکه ظرف مورد نظر ساخته شد و شکل گرفت، نوبت به پرداز یا همان نقاشی می‌رسد. این کار توسط هنرمندان این حوزه و نگارگران انجام می‌شود. مرحله‌ای که با توجه به نقشی که از پیش مشخص شده، اجرا می‌شود. هرچه نقش ظریف‌تر و دقیق‌تر باشد، به لحاظ مادی ارزش بیشتری دارد. در گام بعد، محصول نقاشی شده ساب می‌خورد تا براق شود. در حقیقت مواد اضافی از سطح کار پاک می‌شود و زیبایی آن را دوچندان می‌کند. این کار به افزودن ارزش به کار کمک می‌کند. ظرف هرچه براق‌تر باشد، بیشتر جلب توجه می‌کند.

در نهایت بر روی کار،‌ پلی‌استر زده می‌شود. این کار باعث بالا رفتن ماندگای و عمر اثر می‌شود. ضمن اینکه کار هم براق‌تر می‌شود و هم می‌توان در صورت نیاز آن را با آب شست. اگر پلی‌استری که روی کار زده می‌شود،‌کیفیت مناسبی نداشته باشد، کل کار آسیب می‌بیند. در حقیقت تک‌تک مرحله تولید مهم است و باید به دقت انجام شود. بی‌توجهی در هر یک از این مراحل، به کل کار آسیب می‌زند. تولید این آثار زمان و صبر زیادی نیاز دارد اگر نه محصول نهایی، خریداری نخواهد یافت.     

سایر مقالات

نظرات کاربران (0)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *